نقش ابن جزى در تحرير كتاب مؤثر بود ، زيرا كوشيد تا آن را در قالب هنرى منظّم بريزد كه شايد اصل كتاب از آن بهره‌ور نبود . ظاهرا براى ابن بطوطه مشكل نبود اعتراف كند كه نام محل يا شخصى را از ياد برده است ؛ مانند آن قاضى كه در شام بر او وارد شده ، يا شهرى كه در راه تمبوكتو از آن گذشته بود . 99 به احتمال قوى وى يادداشتهاى منظّم نداشته و اگر چيزى نوشته بىگفت و گو در اثناى سفر گم كرده . به علاوه ، نمىخواسته گزارشى كامل از سفرهاى خويش فراهم آرد ، بلكه به همين بس مىكرده كه حوادث معيّن يا قسمتهاى پراكنده را براى مستمعان خويش نقل كند . به همين دليل وقتى لازم آمده كه همه در يك روايت متوالى به هم مربوط شود محرّر كوشش فراوان كرده تا به وسيلهء پرسش از مؤلّف يا ترغيب وى به وسايل ديگر قضيّه را بيشتر از آنچه وى به ياد مىآورد بسط دهد . ابن جزى مناطق مورد بحث ابن بطوطه را نمىشناخته و عجب نيست اگر ضمن فراهم آوردن قصّه‌هاى متفرّق در يك واحد منظّم ، اشتباهاتى كرده باشد . و اين قضيّه آشكارا دربارهء آفريقاى شمالى كه ابن بطوطه اوّل بار از آنجا سوى مصر مىرفته صادق است . قراين نشان مىدهد كه وى به سبب طول زمان ، كه نزديك به ربع قرن مىشده ، وضع راه را بكلّى از ياد برده است ، زيرا توصيف اين راه در مقايسهء با گزارش بقيّهء سفر بسيار مختصر است . آشفتگى گزارش آسياى صغير را به ابن جزى نسبت توان داد 100 كه مىخواسته از تعداد فراوانى نام مكانها ، كه ابن بطوطه به ياد مىآورده ، قصّه‌اى منظّم به وجود آورد . ابن بطوطه مقيّد بوده كه راهى را بيش از يك بار طى نكند ، 101 بنا بر اين تعيين دقيق مسير مستلزم اطّلاع درست از مناطق عبور وى بوده است . همانطور كه محرّر مىخواسته ، ابن بطوطه در مورد تعيين مسافتها و نام جاها كه مرور زمان پردهء فراموشى بر آنها كشيده ، روايت خويش را با دقّتى تخيل آميز نقل كرده كه نشانى از حقيقت ندارد . مثلا به دشوارى باور توان كرد كه تعدادى از سفرهاى مهمّ او به طور مشخّص در غرّهء محرّم هر سال آغاز شده باشد . اين احتمال هست كه ابن جزى در اصل قصّه‌ها دخالت نكرده ؛ و هنوز اين سؤال حيرت انگيز در انتظار جواب است كه ، حتى با توجّه به تأثير ذهنى ، تا چه حدّ مىتوان بر صحّت روايت ابن بطوطه اعتماد كرد ؟ ابن بطوطه نيز چون ماركوپولو از هنگام بازگشت به وطن پيوسته به معرض اين سؤال بود ، و حتّى در اين عبارت ابن جزى كه « و همهء حكايتها و اخبار كه ياد كرد بياوردم و به بحث و تجربه دربارهء حقيقت آن نپرداختم » وضع احتياط آميز ابن جزى را نسبت به او احساس توان كرد . اين گونه ترديدها گاهى بالا مىگرفت و زمانى سبك مىشد ، ولى طبعا در نوشته‌هاى عربى به اندازهء محافل علمى اروپايى سخت و مورد توجّه نبود . شايد صرف تصادف نيست كه دانشوران عصر جديد نسبت به ابن بطوطه نيز درست مانند ديگر جغرافى شناسان عرب در اوقات متناوب ميان شك و يقين سرگردان بوده‌اند . نخستين محقّقانى